Author Archives: Ido Weijers

Laat het eindelijk doordringen tot Den Haag:

de jeugdzorg is in echt gevaar

14 mei 2019

Ingrijpend decentraliseren en tegelijkertijd ingrijpend bezuinigen, en dat luchthartig verkopen met de fantasievolle bewering dat het allemaal goed komt, wat zeg ik, beter, veel beter wordt! Zo werd de rücksichtsloze overdracht van de jeugdzorg naar de gemeenten vanuit Den Haag en vanuit de grote gemeenten indertijd gebracht. De grote bestuurlijke lessen die uit het debacle van de jeugdzorg moeten worden getrokken zijn allereerst, dat landelijke decentralisatieprocessen juist veel meer geld kosten als men de kwaliteit van het werk niet in gevaar wil brengen; dat dergelijke processen heel veel voorbereidingstijd vragen, inclusief pilots waarin de belangrijkste problemen goed in kaart kunnen worden gebracht; en dat dergelijke processen zoveel mogelijk gevrijwaard moeten blijven van ideologische overwegingen en bezweringsformules in plaats van pragmatisme en grondige kennis van de praktijk.

In een uitgebreid artikel in de NRC van 12 mei wordt nog eens duidelijk hoe desastreus de decentralisatie uitpakt en hoe de jeugdzorg, ondanks alle reusachtige inspanningen van de werkers in een ellendige neerwaartse spiraal terecht is gekomen. De enorme bezuinigingen die het Rijk de gemeenten heeft opgelegd en de gemeentelijke inspanningen om greep te krijgen op de kosten, terwijl die kosten juist zijn gestegen, mede als gevolg van de sterk ideologische nadruk op ‘vroege preventie’, hebben geleid tot een ongekende en bizarre controledrift bij de gemeenten, tot frustratie van de hulpverleners. De gemeenten die zich geconfronteerd zagen met opgaven en uitgaven op een voor hen grotendeels onbekend terrein en die tegelijkertijd met een veel krapper budget voor jeugdzorg moesten zien uit te komen, hebben in reactie daarop de afgelopen jaren gigantische ambtenarenapparaten opgetuigd en dure interim adviseurs aangetrokken. Die hebben op hun beurt overal nieuwe procedures en formulieren ontwikkeld die bij de zorginstellingen worden neergelegd. Die moeten vervolgens weer mensen vrijmaken om aan die enorme regeldruk te voldoen.

Wat hier opbreekt is het totale gebrek aan centrale, landelijke regie. Dat zien we ook op pijnlijke wijze in de bonte lappendeken die er inmiddels in het land is ontstaan als het gaat om de tijd die specialisten mogen besteden aan kinderen met complexe problematiek. Waar daarvoor in de ene plaats een volstrekt willekeurig en evident te laag maximum van 18 uur per verwijzing beschikbaar is, is daarvoor enkele kilometers verderop 56 uur te besteden. Er is veel te veel macht bij de gemeente gelegd, tot frustratie zowel hulpverleners als rechters en deels ook van de gemeenten zelf. Professionele normen zowel als rechterlijke uitspraken zijn ernstig bekneld geraakt door de financiële sores van de gemeenten.

Een adviseur van gemeenten en zorgaanbieders constateert dat het door de gemeentelijke aansturing allerminst efficiënter is geworden. Voorheen, toen hij bij een zorgverzekeraar werkte, werd met een team van 18 medewerkers voor 1 miljard euro aan geestelijke gezondheidszorg ingekocht. Nu ziet hij dat ze bij een gemeente die hij adviseerde met 12 mensen daarvoor 60 miljoen euro hadden. Minstens zo belangrijk is dat hij constateert dat de worsteling in dit veld om de zaken op orde te krijgen tot vertraagde en onjuiste zorg leidt en dat dit voor de hulpverleners grote risico’s oplevert: ‘Je bent tuchtrechtelijk verantwoordelijk, terwijl je niet het juiste type of de juiste hoeveelheid zorg kan geven. Het beroep komt in de gevarenzone.’

Een andere adviseur stelt vast dat ‘iedereen elkaar in een wurggreep heeft, waar we blijkbaar niet uit komen. Er zit zo onvoorstelbaar veel geld in overhead, bij gemeenten én aanbieders. Allemaal geld dat daardoor niet naar de kinderen gaat. Alles om maar te voldoen aan die enorme controledrift. En niemand weet wat-ie met al die cijfers moet. Ze zeggen namelijk niks.’

Jeugdzorg: meer geld én meer centrale sturing nodig 

11 mei 2019

Het lijkt wel een gecoördineerde actie. Een dag na mijn oproep aan het kabinet in de NRC om de jeugdzorg met een aantal stevige ingrepen te redden, verschijnt een open brief van de VNG over jeugdzorg en de GGZ in het AD. De gemeenten staan met de rug tegen uur. Zij hebben allemaal forse tekorten op de jeugdhulp. De Utrechtse burgemeester Jan van Zanen, voorzitter van de VNG, verlangt er namens zijn collega’s structureel meer geld bij en hij zet de zaak op scherp met het dreigement dat ze de jeugdzorg en de ggz anders ‘terugleggen bij het Rijk’. En alsof het afgesproken is, verschijnt op dezelfde dag een bericht in Binnenlandse Bestuur waarin de uitkomsten van een inventarisatie van de gemeentelijke tekorten op dit terrein worden gepresenteerd. Landelijk blijkt het dit jaar om een tekort van 1,2 miljard te gaan. De claim van de vakbonden, die dreigen met acties als er voor 1 juni niet structureel 750 miljoen euro bij komt en daarbovenop een eenmalige investering van 200 miljoen euro voor een arbeidsmarktfonds, is dus verre van overdreven. Continue reading

4 mei en de kinderen

4 mei 2019

Net terug van een sfeervolle, lokale herdenkingsbijeenkomst in de Amsterdamse Rivierenbuurt rond het standbeeldje van Anne Frank op het plein waar zij woonde voordat het gezin Frank moest onderduiken. In deze buurt – mijn buurt – zijn tijdens de bezetting ruim 14.000 joden, van babies tot bejaarden, uit hun huizen gehaald en weggevoerd. Hier en daar herinneren bescheiden Stolpersteine aan deze verschrikkelijke episode. Er zijn zo’n 500 aanwezigen, veel kinderen, en veel kinderen die kleine bosjes bloemen leggen bij het beeld van hun leeftijdgenoot, Anne Frank. Continue reading

Drie forse ingrepen om de jeugdzorg te redden:

1. meer geld

28 april 2019

Het gaat bar slecht met de jeugdzorg. De jeugdzorgwerkers spannen zich dagelijks in om er het beste van te maken, maar er is gebrek aan alles – aan geld, aan deskundig en ervaren personeel, aan adequate opvang en aan centrale sturing. De Tweede Kamer verlangt oplossingen. Verantwoordelijk minister Hugo de Jongeheeft aangekondigd dat hij zich bezint op financiële maatregelen en op wat er breder nodig is om de jeugdzorg te verbeteren. In deze serie blogs wordt een aantal ingrepen voorgesteld om tenminste te redden wat er nog te redden valt. Continue reading

Drie forse ingrepen om de jeugdzorg te redden: 

2. Jeugd-ggz terug naar ggz

28 april 2019

Het voorbeeld van Denemarken laat zien dat meer geld noodzakelijk maar zeker niet genoeg is om de toekomst van de jeugdzorg veilig te stellen. Minstens zo noodzakelijk zijn vergaande maatregelen om de versnippering van de jeugdzorg over 380 gemeenten en de daarmee gepaard gaande ongelijkheid voor ouders en kindern, en de overbelasting en bureaucratisering bij gemeenten tegen te gaan evenals de bureaucratische last die deze ontwikkeling de afgelopen jaren heeft veroorzaakt bij de gespecialiseerde instellingen en vrijgevestigde specialisten. Continue reading

Drie forse ingrepen om de jeugdzorg te redden:

3. meer centrale sturing

28 april 2019

De versplintering van de specialistische jeugdzorg door de toegang tot de jeugd-ggz coûte que coûte, tegen alle waarschuwingen vanuit het veld, op uitdrukkelijk verzoek van de bestuurders van de grote steden mee te nemen in de decentralisering van de zorg naar de gemeenten is een gevolg van een discutabele visie op de verantwoordelijkheid van de centrale overheid. Deze ontwikkeling draagt op zijn beurt bij aan de teloorgang van het besef dat deze zorg niet primair een lokaal vraagstuk is, maar een breed gedeelde, nationale verantwoordelijkheid.Dit gebrekkig besef van nationale verantwoordelijkheidvoor onze zorgenkinderen blijkt de jeugdzorg op meerdere terreinen op te breken. Continue reading

Minister Hugo de Jonge: grijp in bij Jeugdbescherming Rotterdam

24 april 2019

Je waant je in een ander land. Zoveel ongefundeerd wantrouwen, zoveel botte onwil, zo’n volstrekte onverschilligheid voor rechten van ouders en kind en voor de toekomst van het kind, zo lomp naast zich neerleggen van kritisch advies van de lokale kinderombudsman en zo verontrustend negeren van opdrachten van de rechter.

De evaluatie van de Jeugdwet begin vorig jaar maakte duidelijk dat de rechtsbescherming van kinderen en ouders in de jeugdzorg op veel plaatsen te kort schiet. Het rapport van de kinderombudsman Rotterdam dat kort daarop verscheen, liet zien dat in de Maasstad, de stad die zich erop laat voorstaan doortastend aan de slag te zijn gegaan in het kader van de Jeugdwet, grenzen zijn overschreden en belangrijke voorwaarden verontachtzaamd. De kinderombudsman constateerde dat de manier waarop in Rotterdam drang op ouders en kinderen werd uitgeoefend in het kader van de ‘vrijwillige’ jeugdhulp, serieuze tekortkomingen vertoonde en fundamenteel moest veranderen. Continue reading

Alarmerend rapport Inspectie Gezondheidszorg & Jeugd

20 april 2019

We schrijven najaar 2013. De wethouders van de vier grote steden weten het zeker: niet langer wachten met de transitie! Alle jeugdzorg moet zo snel mogelijk naar de gemeenten. Vanuit het veld klinken op dat moment steeds meer zorgen. De Kinderombudsman, de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie, de wereld van de geestelijke gezondheidszorg, de jeugdzorginstellingen, oud-minister voor Jeugd en Gezin André Rouvoet, inmiddelsvoorzitter van de zorgverzekeraars en ouders van patiënten hebben veel vragen en twijfels over de overheveling, met name van de specialistische jeugdzorg, en over de haast waarmee die moet worden gerealiseerd. Continue reading

De vechtscheiding en de ‘omgangs-OTS’

15 april 2019

Als er veel ruzie wordt gemaakt rond een scheiding en er zijn kinderen in het spel, dan vormt de omgangsregeling met de kinderen het grote struikelblok. In dergelijke situaties is het goed als de ouders worden aangezet en geholpen om in het belang van hun kinderen tot een aanvaardbare omgang te komen. Met dat doel zijn de afgelopen jaren in het hele land zowel vanuit de rechterlijke macht als vanuit gedragsdeskundige hoek  veelbelovende initiatieven ontwikkeld. Continue reading

Ingrijpen in het belang van het ongeboren kind

5 april 2019

Er zijn helaas ouders die hun kinderen verwaarlozen of mishandelen. Dat komt voor bij oudere kinderen, heel jonge kinderen en zelfs net geboren babies. Er zijn echter ook ouders die hun kind al voor de geboorte ernstige schade toebrengen. Bijvoorbeeld doordat ze hun verslaving aan alcohol of drugs niet willen of kunnen kunnen beëindigen. Steeds duidelijker is dat regelmatig gebruik van alcohol, drugs, sigaretten en sommige medicijnen met name in de eerste maanden van de zwangerschap ernstige en blijvende schade bij het kind kunnen veroorzaken. Continue reading