Category Archives: Uncategorized

Minderjarige verdachte van flutdelict zet je niet in een cel

19 juli 2018 

‘Speciale cel nodig voor kinderen’ kopte de NRC van 18 juli. Volgens de krant eisten de Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten (NVSA), de Vereniging van Nederlandse Jeugdrechtadvocaten, de Kinderombudsman en Defence for Children dat er ‘kindvriendelijke’ politiecellen komen voor kinderen ‘die na hun arrestatie moeten worden opgesloten’. Deze gezamenlijke actie is een gevolg van de column van Toine Heijmans in de Volkskrant van 26 juni, waarin hij verslag deed van het feit dat zijn 13-jarige zoon 7,5 uur lang in een politiecel was vastgehouden vanwege het stelen van een pak koekjes. Dat stuk bracht een pittige discussie over deze politiepraktijk op gang. Jaren geleden wees Jolande uit Beijerse al op misstanden rond het vasthouden van minderjarige verdachten in het tijdschrift Proces (2005) en ook Defence for Children pleit al sinds jaar en dag voor aanpassing van dergelijke onacceptabele situaties. Het is zonder meer verheugend dat er nu naar aanleiding van de column van Heijmans op dit punt een bredere beweging op gang lijkt te komen.

De Volkskrant heeft hier de afgelopen weken aandacht aan besteed, het Journaal besteedde er een item aan en de NRC wijdde er meerdere pagina’s aan. Volgens de voorzitter van de NVSA is het goed als de politie nadenkt over alternatieven. De titel en strekking van het stuk in de NRC was dat er in elk geval zou moeten worden gezorgd voor een ‘kindvriendelijke’ cel. Daarbij gaan de gedachten naar een vrolijke ruimte waarbij worden genoemd een picknicktafel, een Fatboy-zitzak en Donald Ducks, zoals de ophoudruimte in sommige rechtbanken is ingericht. De Volkskrant vermeldde op dezelfde dag dat op sommige plaatsen wordt geëxperimenteerd met een aparte ‘kindercel’.

Dat zijn absoluut goed bedoelde suggesties, maar ze wijzen in de verkeerde richting. Het uitgangspunt dient helder te zijn: de cel hoeft niet aangepast maar het vastzetten van kinderen voor een flutdelict dient gestopt. Een minderjarige verdachte van een flutdelict hoort simpelweg niet in een cel, ook niet in een opgeleukte cel. Dat kind lever je thuis af met een vermaning in het bijzijn van de ouders of laat je op het bureau door de ouders ophalen, waar kind (en ouders) eveneens een vermaning van een politieagent in vol ornaat mogen incasseren. En gaat het om een verdenking van een iets zwaarder delict, dan dient de jeugdige zich de volgende dag met een advocaat te melden op het politiebureau. Vasthouden in een politiecel past alleen bij een serieuze verdenking van een ernstig misdrijf en bij een jeugdige recidivist. Daar hoeft echt geen aparte ‘kindercel’ voor te worden ingericht.

De leidende gedachte van het Kinderrechtenverdrag (artikel 40 lid 3b) op dit punt is dat bij kinderen juridische stappen tot het uiterste moeten worden vermeden. Dit was ook nog niet zo lang geleden de vaste overtuiging bij politie en Openbaar Ministerie. Daar is de afgelopen decennia nogal wat verandering in gekomen. Met de sluiting van veel bureaus Kinderpolitie sinds de jaren ’70 kwam het jeugdspecialisme onder druk staan. Dit sneuvelde definitief bij de ingrijpende reorganisatie van de politie in 1994, waarbij de gedachte leidend werd dat politiemensen algemeen inzetbaar moesten zijn. Deze ontwikkeling sloot naadloos aan bij de verharding die het jaar daarop onmiskenbaar is opgetreden met de herziening van het jeugdstrafrecht.

Maar zie, daar heeft nu juist recent een nieuwe verandering plaatsgevonden! Sinds 1 december 2017 is namelijk de nieuwe Richtlijn strafvordering jeugd 2016 van kracht waarin is opgenomen dat eenvoudige en lichte strafbare feiten door de politie door middel van een reprimande buiten het justitiële circuit kunnen worden gehouden. Per ommegaande dienen alle politie- en parketmedewerkers hier dan ook op te worden gewezen. Niks aparte kindercel; geen kinderen in de cel, tenzij … dat is de regel en daar dient men naar te handelen.

Overigens moeten ook vanuit een heel andere, helemaal niet pedagogische invalshoek, namelijk vanuit het oogpunt van efficiency, vragen worden gesteld bij het vasthouden van kinderen op het politiebureau. Waar is de politie in zo’n geval nu eigenlijk mee bezig? In een organisatie die zoals bekend voortdurend menskracht tekort komt om alle aangiftes in behandeling te nemen en om voldoende tegenwicht te bieden aan de zware en georganiseerde criminaliteit wordt veel werk gemaakt van de vervolging van kattenkwaad? Laten we ons realiseren dat uit zelfrapportages blijkt dat de meeste kinderen wel eens een of tweemaal over de schreef gaan. ‘Hormonale criminaliteit’, zoals de bekende jeugdofficier van justitie in Twente, Carlo Dronkers, dit noemt. Als we ons daarbij realiseren dat de pakkans bij kinderen werkelijk extreem klein is, dan krijgt de energie die aan typische kinderdelicten wordt besteed – te vroeg vuurwerk afsteken, snoep of mascara jatten uit de supermarkt, fikkie steken, vechtpartijtje – een ronduit bizarre betekenis. Daarbij komt nog eens dat de kans dat een kind dat eenmaal is opgepakt bij de politie terugkeert zeer gering is. En wellicht is het voor die paar procent die meerdere malen terugkeert juist minder verstandig om te koersen op het inrichten van een aparte cel met zitzak en Donald Ducks.

Zwerfjongeren

14 juni 2018

Onlangs deed een groep vooraanstaande Democraten in de VS, onder aanvoering van Bernie Sanders en Elizabeth Warren een dringende oproep aan Trump om een plan te maken om ernstige armoede in de VS aan te pakken en met name de desastreuze gevolgen die dit heeft voor de jeugd. Ze noemen het beschamend dat meer dan 13 miljoen kinderen in de VS in armoede leven en dat onder de ruim een half miljoen daklozen die de nacht in de open lucht moeten doorbrengen minstens een op de vijf een kind is. Dit naar aanleiding van een alarmerend rapport van de Verenigde Naties over de armoede in Amerika. In zijn tweets gaat Trump er prat op dat hij “the best economy & jobs EVER”  heeft gecreëerd, maar Sanders c.s. wijzen erop dat de lastenverlichting die de regering heeft doorgevoerd de kloof tussen rijk en arm alleen maar heeft vergroot. Ze roepen de regering Trump ook op om nu eindelijk, als laatste land in de wereld, het Internationaal Verdrag voor de Rechten van het Kind te ratificeren. Dit hangt samen met hun kritiek op de smalle opvatting van mensenrechten in de VS, die verhindert dat Amerikanen bescherming kunnen inroepen tegen omkomen van de honger en sterven door gebrek aan betaalbare gezondheidszorg of als gevolg van een totaal gebrek aan voorzieningen. Continue reading

De rol van de school bij het vermijden van criminaliteit

11 juni 2018

Sinds jaar en dag is de rol van de school bij het ontstaan en versterken van probleemgedrag een bekend onderwerp in de criminologie. Alleen al gelet op de hoeveelheid tijd die kinderen op school doorbrengen is het logisch dat criminologen van oudsher veel aandacht hadden voor de school. Zo heet een bekende criminologische studie uit 1979 Fifteen thousand hours vanwege het aantal uren dat de onderzochte jongeren in totaal gemiddeld op school zaten. In Nederland is de laatste jaren met name door Frank Weerman en collega’s veel onderzoek op dit terrein gedaan.

In ons onderzoek naar jonge veelplegers komt de rol van de school prominent naar voren. De meeste veelplegers hebben een laag IQ en dat betekent dat de school voor hen zelden een plezierige ervaring is, in die zin dat ze er geen succes aan kunnen ontlenen, hoewel dat natuurlijk zeer sterk afhankelijk is van het schoolklimaat en het type school dat deze leerlingen bezoeken. Continue reading

Transitie laat kwetsbare kinderen tussen wal en schip belanden

20 april 2018

Misschien is er de afgelopen jaren toch iets te snel en teveel tegelijkertijd aan veranderingen op het gebied van de zorg in gang gezet? Behalve de overgang van de gehele jeugdzorg naar de gemeenten op 1 januari 2015 werden de gemeenten op dezelfde datum immers ook verantwoordelijk voor de voorzieningen op het terrein van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten, de voorzieningen op het gebied van de Wet maatschappelijke ondersteuning, waarmee de gemeenten moeten bevorderen dat mensen zolang mogelijk thuis kunnen blijven wonen, en voor de uitvoering van de Participatiewet, die ervoor moet zorgen dat zoveel mogelijk mensen met of zonder arbeidsbeperking werk vinden. Wat de zorg voor de jeugd betreft waren de gemeenten tegelijkertijd ook net verantwoordelijk gemaakt voor de uitvoering van de Wet Passend Onderwijs die een betere samenwerking tussen regulier en speciaal onderwijs beoogt en voor de uitvoering van de herziene Kinderbeschermingsmaatregelen. Continue reading

Gaat het Actieprogramma de zorgelijke situatie in de jeugdzorg verbeteren?

18 april 2018

Deze week verscheen het Actieprogramma Zorg voor de Jeugd van de ministeries van VWS en J&V. Aanleiding daarvoor was de Evaluatie van de Jeugdwet en het commentaar vanuit verschillende groepen betrokken professionals, ouders en kinderen. Wat zonder meer de prijzen valt aan dit programma is de nuchtere weergave van de tekortkomingen van de jeugdzorg sinds de inwerkingtreding van de Jeugdwet. Het wordt nergens zo genoemd maar dit document illustreert in feite net als de Evaluatie Jeugdwet de overhaaste invoering van de transitie. Waar goed voorbereide en wetenschappelijk begeleide pilots aan deze enorme verandering vooraf hadden moeten gaan, worden die nu met dit programma in gang gezet. Waar een goed algemeen geldend administratief en financieel kader voorafgaand aan deze enorme overheveling ontwikkeld had moeten worden, worden nu stappen in die richting gezet. Waar de professionals die de lokale teams moeten bemensen uiteraard voorafgaand aan de transitie hadden moeten worden opgeleid en bijgeschoold worden nu initiatieven in die inrichting genomen. Waar het juridisch kader van tevoren duidelijk had moeten zijn, worden nu stappen gezet om dat kader alsnog te verhelderen. Prima: beter laat dan nooit. Continue reading

Meer oog voor goede opvang asielzoekerskind

16 april 2018

Een kleine anderhalf jaar geleden vroeg orthopedagoog en jurist Carla van Os in de vijfde Mulock Houwer-lezing aandacht voor de schadelijke effecten van de wijze waarop kinderen in de Nederlandse asielzoekerscentra worden opgevangen. Ze wees met name op twee zeer negatieve aspecten: het regime in de grootschalige, meestal geïsoleerd gelegen centra, waar een fundamenteel gebrek aan privacy heerst en elementaire mogelijkheden voor eigen regie van het gezin ontbreken, van zelf koken tot bedtijden; en het veelvuldig, soms maandelijks verhuizen, terwijl het hier in veel gevallen gaat om volwassenen en kinderen die kampen met trauma’s, angst en depressie, waarbij rust en stabiliteit voor hen allereerste vereisten zijn om de eigen veerkracht van het gezin en herstel van een enigszins normale opvoeding een kans te bieden. Continue reading

Ongefundeerde verklaringen, ongepaste generalisaties

15 april 2018

Het is weinig verbazingwekkend dat het steeds verder escalerend geweld binnen de Amsterdamse drugsmaffia en de kennelijke hoofdrol van Marokkaanse criminelen daarbij aanleiding geeft tot wilde bespiegelingen. De Kamer debatteerde er vorige week over en in de media worden allerlei theorieen opgeworpen en ‘deskundigen’ aan het woord gelaten. Meestal zijn de kwaliteitskranten terughoudend met snelle duiding, maar een enkele keer doen ook zij een ondoordachte duit in het zakje. Zo had Folkert Jensma, oud hoofdredacteur van de NRC die tegenwoordig een juridische column voor deze krant verzorgt met vaak behartenswaardige bijdragen over ontwikkelingen op strafrechtelijk gebied, een recent boek van Hans Werdmölder ontdekt. Diens inzichten leken hem uiterst relevant om licht te werpen op de ‘mocro-maffia’. Werdmölder volgde ruim dertig jaar geleden veertig jongens, deels met Marokkaanse, deels met autochtoon Nederlandse achtergrond, die veel op straat hingen en af en toe een delict pleegden. Enkele jaren geleden achtte hij de tijd rijp om zijn ideeen nog eens in een nieuw jasje te steken. Jensma blijkt zo onder bekoring geraakt van Werdmölders inzichten dat hij zich laat verleiden tot een serie bedenkelijke uitspraken. Continue reading

De zorgelijke situatie van de jeugdzorg

12 april 2018

Bijna twee derde van de honderd instellingen voor specialistische jeugdhulp heeft de afgelopen drie jaar aan de Transitie Autoriteit Jeugd (TAJ) extra geld gevraagd om overeind te kunnen blijven. In de NRC noemt Marjanne Sint, voorzitter van de TAJ, de situatie zorgelijk. Eind dit jaar eindigt de subsidieregeling hiervoor. Zoals bekend zijn de meeste instellingen in de knel geraakt doordat het Rijk per 2015 de jeugdzorg overhevelde naar de gemeenten en daarbij een drastische bezuiniging doorvoerde. De toezichthouder op de overgang, de Transitie Autoriteit Jeugd, kreeg 200 miljoen van het Rijk om de financiële problemen op te lossen. Veertig aanbieders van jeugdhulp hebben inmiddels extra geld gekregen. Twintig instellingen krijgen voor de zomer te horen of zij in aanmerking komen. Continue reading

Heeft de wetenschap dan toch een (heel klein) beetje invloed op de politiek?

29 maart 2018

Vanaf 1 mei gaat in Overijssel een experiment van start dat ouders verplicht om bij scheiding duidelijke afspraken met hun kinderen te maken. Een aardig voorstel uit de koker van de onlangs afgesloten Divorce Challenge, dat niks kost en wellicht toch iets bijdraagt aan het inperken van mogelijk negatieve gevolgen van de scheiding voor de kinderen en misschien zelfs een beetje meehelpt aan het voorkomen van de vechtscheiding. Ik heb eerder gewezen op reeds positief geëvolueerde aanpakken van de vechtscheiding van de kant van de rechterlijke macht en de hulpverlening en ik constateerde daarbij dat de landelijke overheid nu aan zet is om voldoende middelen beschikbaar te stellen om deze initiatieven landelijk te kunnen realiseren. Maar dat betekent natuurlijk niet dat dergelijke nieuwe, goedkope initiatieven niet eveneens welkom zijn. Als wetenschapper vind ik het echter vooral aantrekkelijk dat het hier niet gaat om het zonder omhaal invoeren en uitrollen van een aardig idee maar om een proef van een jaar, waarna hopelijk een degelijke evaluatie volgt aan de hand waarvan kan worden besloten tot mogelijke bijstelling en eventuele landelijke invoering. Continue reading

Een kind in problemen zet je niet in de isoleer

18 maart 2018

Er blijken de laatste jaren steeds meer jongeren in een accomodatie voor gesloten jeugdhulp te verblijven. Deze ontwikkeling verdraagt zich slecht met het uitgangspunt van de Jeugdwet dat minder zware hulp en sneller hulp thuis of zo dicht mogelijk bij huis dient te worden geboden. Gesloten jeugdhulp dient alleen in uitzonderingsgevallen, als het helemaal niet anders kan, te worden toegepast, omdat we weten dat deze situatie voor de kinderen zelden winst oplevert. In het laatste nummer van het Tijdschrift voor Familie- en Jeugdrecht wijst Mariëlle Bruning, hoogleraar Jeugdrecht aan de Universiteit Leiden, op een aantal verontrustende verschijnselen waarmee deze op zich al onwenselijke ontwikkeling ook nog eens gepaard blijkt te gaan. Zo blijkt dat steeds vaker een machtiging voor deze vergaande ingreep wordt afgegeven zonder dat er sprake is van een kinderbeschermingsmaatregel, dus zonder duidelijk afgebakend juridisch kader en heldere rechtvaardiging. Dat geldt inmiddels voor een kwart van de gesloten plaatsingen. Continue reading