Category Archives: Uncategorized

Geen kind routineus in de cel

20 maart 2019

Drie meisjes van 13 en 14 jaar slenteren door de Big Bazar in Apeldoorn. Als ze de winkel verlaten gaat het alarm af. Een van hen heeft geprobeerd een lippenstift te jatten. De politie wordt gebeld, waarna ze alle drie worden meegenomen naar het bureau en daar urenlang worden vastgehouden, zonder dat ze hun ouders mogen spreken. Drie kereltjes van 15 komen af op de luidruchtige opening van feestcafé ’t Lammetje van rapper Lil’ Kleine in Amsterdam. Uit pure baldadigheid pikt een van hen een van de 20 tuin-lammetjes van het café, waarna ze wegrennen. Undercover-agenten gaan achter hem aan, slaan hem in de boeien en zetten hem in een politiecel. Een 13-jarige wordt aangehouden op verdenking van fietsendiefstal, terwijl hij zegt dat hij juist probeerde zijn vriendjes daarvan te weerhouden en de eigenaar van de fiets te helpen. Omdat de politie zijn vriendjes niet kan vinden wordt hij twee dagen lang op het bureau vastgehouden.

Het verhaal van Toine Heijmans, vorig jaar zomer, over zijn zoon die ruim 7 uur in een politiecel zat, omdat hij een pak koekjes en twee drankjes had gestolen in een supermarkt blijkt allerminst uitzonderlijk. Advocaten en politiemensen bevestigen dat regelmatig kinderen die nooit eerder met de politie in aanraking zijn geweest vanwege een flutdelict urenlang worden opgesloten in een kale cel, met een metalen toilet en een betonnen bedbank. Zo vertelde een advocaat ons onlangs dat een 13-jarige die allang in z’n bed lag, tegen middernacht van zijn bed werd gelicht en in een politiecel gegooid, verdacht van heling van een brommer. Hij huilde de hele nacht. De volgende ochtend bleek al snel dat er sprake is van een persoonsverwisseling. Toch werd hij pas aan het eind van de middag na 18 uur vrijgelaten, oververmoeid en totaal overstuur. Het blijkt regelmatig voor te komen dat pubers ‘savond worden aangehouden en dan niet naar huis worden gestuurd, maar de hele nacht in een politiecel worden vastgehouden. Vanwege een recente wettelijke aanpassing mogen verdachten inmiddels maximaal 9 uur op deze wijze wordt vastgehouden, waarbij de 9 nachtelijke uren niet worden meegeteld, ook al gaat het om diefstal van lippenstift of koekjes en ook al gaat het om kinderen met een blanco strafblad.

Er zijn weinig mensen in Nederland die dit aanvaardbaar vinden. Dat geldt ook voor politie en justitie. Vanuit de politieacademie werd bijvoorbeeld op het verhaal van Heijmans gereageerd met de stelling dat alle betrokken professionals zich in zo’n geval steeds de vraag moeten stellen ‘zou ik willen dat mijnkind zo wordt behandeld?’ We vinden het vanzelfsprekend dat vrijheidsbeneming bij kinderen alleen als het echt niet anders kan wordt toegepast, zoals het VN-Kinderrechtenverdrag verlangt.

Uit zelfrapportages blijkt bovendien dat de meeste kinderen wel eens over de schreef gaan. Doorgaans schrikt de omgeving daarvan, en terecht. Maar net zo terecht beschouwen we dit als vervelend, maar normaal experimenteergedrag, dat om een leeftijdsadequate sanctie vraagt. Dergelijk gedrag geeft op zich overigens geen enkele aanwijzing voor voortgezet crimineel gedrag. Tenslotte roept de energie die de politie besteedt aan het langdurig vasthouden van kinderen op het bureau ook nog heel andere vragen op, met name over de efficiency. We krijgen immers voortdurend signalen dat de politie mensen tekort komt om alle aangiftes in behandeling te nemen en om zware criminelen te kunnen opsporen en hun straf te laten uitzitten. Had de Dik Trom-actie van de lammetje-pikkers niet wat efficienter door de agenten in burger kunnen worden afgedaan, zodat ze hun energie konden sparen voor het echte werk? En had de 13-jarige die ten onrechte ‘snachts was vastgezet omdat hij was verward met een andere persoon, de volgende ochtend echt niet meteen vrijgelaten kunnen worden?

Kinderen hoeven helemaal niet urenlang te worden vast gehouden op het bureau. Dat kan gewoon thuis, waarna ze later op afspraak op het bureau verschijnen. Als het kind niet komt opdagen, geeft dat meteen een indicatie dat er iets niet goed zit en dan moeten de ouders daarop worden aangesproken en jeugdzorg worden ingeschakeld.

Vanuit die invalshoek is het verheugend dat recent in Twente met succes een proef afgerond met als uitgangspunt geen minderjarigen onnodig in de cel. Een kind dat voor de eerste keer met de politie in aanraking komt voor een relatief licht delict kan na een telefoontje met de ouders direct naar huis. Binnen een week hebben kind en ouders dan een zogeheten ‘reprimandegesprek’ op het politiebureau. Vanuit het hele land bestaat bij de politie interesse voor deze aanpak. Minister Dekker heeft aangekondigd dat hij binnenkort met voorstellen komt voor verbetering van het jeugdstrafrecht. Het valt te hopen dat het reprimandegesprek, voortgekomen uit kritische reflectie vanuit de politiepraktijk, daarin een belangrijke plaats krijgt.

Jeugdbescherming: op pad met een raadsonderzoeker (5)

11 maart 2019 

Na de vervolging van de gezinsvoogd van de in 2004 vermoorde Savanna werd in de hulpverlening gesproken van een ‘Savanna-effect’: jeugdbeschermers namen minder risico uit angst dat ze zouden worden vervolgd als het fout ging. Een gevolg was dat het aantal kinderen dat onder toezicht werd gesteld en uit huisgeplaatst flink toenam. Een van de dingen die opvalt in het recente onderzoek van Vers Beton en NRC naar de huidige situatie van de jeugdzorg, is dat er opnieuw een beeld naar voren komt van een angstcultuur – ‘angst om iets te missen, om een dood kind te vinden en daarvan de schuld te krijgen.’ De volgende casus laat zien hoe gezinsvoogden worstelen met deze angst en hoe raadsonderzoekers proberen daarmee om te gaan.[*]

Na een melding door buren wegens geluidsoverlast treft de politie een man en een vrouw die onder invloed van alcohol en drugs keihard tegen elkaar staan te schreeuwen, een overhoop gehaald huis en een tweeling van een half jaar oud die ligt te huilen. De politie schakelt het crisis interventieteam in. In het gesprek met de ouders blijkt dat de vader de moeder heeft geslagen. Allebei nog duidelijk onder invloed wijzen ze het voorstel van het crisisinterventie team om de tweeling tijdelijk onder te brengen bij haar moeder resoluut van de hand. Als vervolgens de ruzie tussen de ouders weer oplaait, wordt de raad verzocht een VOTS en een machtiging uithuisplaatsing aan te vragen bij de piketrechter vanwege de onveilige situatie en omdat de ouders niet willen meewerken. De piketrechter legt de VOTS en de uithuisplaatsing op; de tweeling wordt in een crisis pleeggezin geplaatst en er wordt een gezinsvoogd aangesteld. Continue reading

Zou de crisis in de jeugdzorg dan eindelijk doordringen tot Den Haag?

7 maart

Toen wij in de jaren voorafgaand aan de overhaaste invoering van de Jeugdwet begin 2015 waarschuwden voor het gebrek aan voorbereiding en voor de grote risico’s juist voor de kinderen die de meeste zorg nodig hebben, werd dat weggezet als angsthazerij. Als je wees op de merkwaardige uitzonderingspositie voor minderjarigen wat betreft hun toegang tot de ggz, dan werd dat afgedaan als ‘ouderwets’. En hetzelfde gold voor waarschuwingen voor de risico’s op het gebied van de privacybescherming en het gebruik van een vage notie als ‘drang’. Allemaal ‘ouderwetse kritiek’. Als je wees op het feit dat in Denemarken – vaak genoemd als ‘voorbeeldland’ – de decentralisatie onder aanmerkelijk gunstiger omstandigheden en uiteindelijk met enorm veel extra geld werd uitgevoerd, dan werd er steevast op gewezen dat er door de nieuwe aanpak veel minder geld voor dure zorg nodig zou zijn. Echt, alles zou juist beter worden. Continue reading

Misschien is de jeugdzorg over 10 of 15 jaar op orde …

3 maart 2019

In 2015 werden de gemeenten verantwoordelijk voor de jeugdzorg. De zorg zou dichter bij huis, sneller, transparanter en effectiever worden georganiseerd onder het motto ‘één gezin, één regisseur, één plan’. Ondanks geweldige inspanningen op de werkvloer blijkt daar in veel gevallen mede als gevolg van de haast, onvoldoende voorbereiding en slecht onderbouwde en overwegend ideologische inzichten bij de invoering plus vergaande bezuinigingen niet heel veel van terecht te komen. Nog steeds moeten gezinnen zich door een batterij aan organisaties worstelen voor ze hulp krijgen. Die organisaties zetten ook steeds nieuwe medewerkers in op oude zaken, daartoe gedwongen door een onrustbarend sterk personeelsverloop. Eén regisseur blijkt vanuit het perspectief van de kinderen en hun ouders in veel gevallen een illusie, aangezien de laatste jaren op diverse plaatsen jaarlijks een substantieel deel van de medewerkers vertrekt, sommigen al binnen een jaar. Continue reading

Uithuisplaatsing: meer garanties nodig dat het beter gaat met de kinderen

1 februari 2019

Helaas wordt ons vertrouwen in de jeugdbescherming met enige regelmaat ernstig beschadigd. Zo kwam onlangs in een uitzending van Nieuwsuur een reeks schrijnende fouten in een en dezelfde casus aan het licht. Een veertienjarige was bij een alleenstaande pleegvader geplaatst. Al snel bleek hier sprake van seksueel misbruik. De pleegvader meldde het misbruik zelf bij éeen van de drie betrokken zorgorganisaties, maar stelde het vals voor: Mustafa zou zelf hebben verzocht om seksueel contact en hij zou daar slechts ‘op diens verzoek’ op zijn ingegaan. Hoewel deze voorstelling zijn gedrag uiteraard niet minder laakbaar en strafbaar maakt, verdiepte geen van de betrokken organisaties – Jeugdbescherming Gelderland, het Verdihuis in Oss en de Stichting Voorziening voor Pleegzorg – zich in de zaak. Ze deden evenmin een melding bij Veilig Thuis of aangifte. Continue reading

Nashville en kinderbescherming

18 januari 2019

Het is best boeiend/ bizar om te zien hoe de VU met de Nashville-verklaring probeert om te gaan. De Nederlandse variant van dit initiatief van aards-conservatieve Evangelicals in de VS komt immers van een groep docenten uit dit academisch hoekje. Verrast door de storm van maatschappelijke verontwaardiging die ‘Nashville’ teweegbracht, tracht de VU snel afstand te nemen van de discriminerende strekking door de regenboogvlag uit te steken. Dan volgt een serie verdedigingen, keurig vertolkt door Bert Jan Lietaert Peerbolte, hoogleraar nieuwe testament en bestuurder van de sectie van waaruit Nashville werd geïnitieerd, in het laatste nummer van VU-weekblad Ad Valvas. Allereerst deelt hij mee dat hij getroffen is door de knullige totstandkoming van de verklaring. Het gaat immers om ‘een intern stuk van een werkgroep, ter voorbereiding op een studiedag’ en niet alle betrokkenen is daarvoor toestemming gevraagd – zonder overigens te vermelden dat geen van die betrokkenen zich er publiekelijk van heeft gedistantieerd. Continue reading

Willem Holleeder, de uitzondering

14 januari 2019 

Zoals Johan Cruijff bij oudere sportliefhebbers nog steeds alom wordt bewonderd, zo werd Willem Holleeder tot voor kort in kringen van jonge veelplegers als groot voorbeeld gezien. Niet alleen de Heineken-ontvoering en alle publiciteit, boeken, films, Panorama-rapportages en interviews daaromheen, maar ook de bijna mythische verhalen over minutieus voorbereide gewapende bankovervallen en spectaculaire ontsnappingen met speedboten in de Amsterdamse grachten die in criminele en politiekringen de ronde deden droegen bij aan zijn heldenstatus in de onder- en schemerwereld. Meer recente fijne optredens, in College Hour bij Twan-Huys,met dj Ruud de Wild en rapper Lange Frans en een column in de Nieuwe Revu, hebben ongetwijfeld bijgedragen aan zijn bekendheid bij het grote publiek, maar in het criminele circuit begon Holleeder al vier decennia geleden ‘straatwaarde’ te verwerven. Continue reading

Jeugdbescherming: op pad met een raadsonderzoeker (4)

12 januari 2019

Een van de problemen waarmee raadsonderzoekers soms worden geconfronteerd betreft seksueel overschrijdend gedrag. De volgende casus laat zien hoe voorzichtig zij met het oog op het precaire belang van het kind met een dergelijke situatie dienen om te gaan.[*]

Seksueel overschrijdend gedrag door vader maar …

Iedereen kent de vijftienjarige Hien als een vrolijk en aandachtig meisje, maar op school en op balletles valt de laatste tijd op dat ze stil en afwezig is en zich afzondert. Men weet dat haar moeder een half jaar geleden naar het buitenland is vertrokken, dus men gaat er in eerste instantie van uit dat ze haar moeder mist. Als haar balletlerares haar na de les een keer helpt met haar haar en vraagt of ze deze week nog gebeld heeft met haar moeder en hoe het met haar moeder gaat, vertelt Hien haar ineens dat haar vader haar nu regelmatig bij haar haar vastpakt en dat hij haar dan met zijn andere hand over haar hele lichaam aanraakt op een manier die ze helemaal niet prettig vindt, soms iedere dag. Continue reading

Huiselijk geweld en de weeffout in de kinderbeschermingswet

6 januari 2019

Mei vorig jaar besluit de kinderrechter op advies van de Raad voor de Kinderbescherming tot ondertoezichtstelling voor een jaar van drie kinderen wegens aanhoudend huiselijk geweld in het gezin. Al sinds zes jaar wordt het gezin na een melding van het oudste kind vanwege huiselijk geweld van diverse kanten ondersteund, maar het patroon blijft vrijwel onveranderd. De moeder legt zich echter niet neer bij de beslissing van de kinderrechter en gaat in beroep bij het hof. Ze zegt dat zij altijd open heeft gestaan voor hulp en altijd met alle instanties in gesprek is gegaan. Continue reading

Jeugdzorg 2018: diepte- en hoogtepunten

31 december 2018

Vanuit het veld was gewaarschuwd dat de overhaaste decentralisatie inclusief vergaande bezuinigingen grote risico’s inhield voor de kwaliteit van de jeugdzorg en met name voor de instellingen die de meest complexe zorg bieden. Betrokkenen signaleerden al snel een rampzalige toename van de administratieve lasten ten koste van de menskracht in de directe professionele zorg en men constateerde dat er een ‘regievacuüm‘ ontstond. Markt en gemeenten, dat waren de twee sleutelbegrippen. Continue reading