Jonge veelplegers: een 5 stappen aanpak

26 maart 2020

Een kleine groep jonge criminelen pleegt voortdurend delicten. Er bestaan veel misverstanden over het verloop van hun criminele routine en over de geëigende aanpak van deze jongeren. Op grond van langdurig onderzoek van een grote groep jonge veelplegers (I.Weijers Veelplegers aanpakken, 2019) heb ik een aanpak in 5 stappen ontwikkeld.

Eerste misverstand: ‘hard aanpakken’ (mariniers, overlevingstochten, Glen Mills, Den Engh…) Wordt al tientallen jaren beweerd en steeds opnieuw geprobeerd, maar is bewezen ineffectief. Hiermee wordt voorbij gegaan aan de problematiek van de jongere – vaak laag IQ, gedragsproblemen, stoornissen, verslaving.

Stap 1: maatwerk op basis van deskundige diagnostiek: persoonsgerichte aanpak

Tweede misverstand: ‘haal ze weg uit hun omgeving’  Wordt al twee eeuwen geprobeerd, maar is zinloos.Meestal spelen er behalve bij de jongere ook problemen in zijn directe, dagelijkse omgeving en daar moet hij nu eenmaal mee verder – gezin, school, vrienden, buurt.

Stap 2: lokale, integrale aanpak

Derde misverstand: ‘wij gaan ze redden’/ ‘wij hebben iets bedacht’  School, politie, reclassering, jeugdbescherming, gezinscoach, therapeut, GGD moeten actief worden betrokken, maar ze kunnen het niet alleen. Alle inspanningen moeten worden afgestemd en aangestuurd vanuit 1 instantie.

Stap 3: regie bij gemeente (of OM) gecoördineerd in Veiligheidshuis

Vierde misverstand: ‘ze gaan eindeloos door’ Jonge veelplegers zijn (vrijwel) allemaal voor hun 30e gestopt. Maar stoppen is worsteling. De jongere moet breken met zijn oude vrienden, zoeken naar school, werk, nieuw perspectief. In die worsteling zijn drie fasen te onderscheiden – volharden, erkennen, voorbereiden.

Stap 4: analyseer in welke fase de jongere zich bevindt  (Vragenlijst Veelplegers)

Vijfde misverstand: ‘ze denken niet aan stoppen’  Dat klopt voor de volharder; die denkt pas aan stoppen als hij de criminele routine zat is. Maar de erkenner twijfelt, wikt en weegt, maar ziet nog niet hoe te stoppen. De voorbereider ging weer in de fout, maar is serieus bezig met positieve draai – school/ werk.

Stap 5: stem aanpak af op de fase waarin de jongere zich bevindt

Indicatie sancties:
Fase 1. Volharder – 
maak hem moe: detentie; geen taakstraf; geen voorwaardelijke sanctie.
Fase 2. Erkenner – geen taakstraf; wel voorwaardelijke sanctie, maar met intensieve controle.
Fase 3. Voorbereider – wel taakstraf; en voorwaardelijke sanctie.

Indicatie zorg:

Fase 1. Volharder – perspectief op hulp bieden, maar: hulp vereist inslaan andere weg.              Fase 2. Erkenner – motiveren voor behandeling (FFT, Schematherapie); perspectief bieden.      Fase 3. Voorbereider – therapie; hulp bij school, werk, woonruimte, uitkering, schulden.