Deze blogs verschijnen ook op http://blog.pedagogiek.nu

Recentraliseer de Jeugd-GGZ!

7 juni 2017

Op 31 maart maakte de Transitie Autoriteit Jeugd, weliswaar in buitengewoon ambtelijke taal, duidelijk dat de decentralisatie van de jeugdhulp dreigt vast te lopen. Er is een gigantische administratieve rompslomp ontstaan als gevolg van alle eigen regels en nieuwe bemoeienissen die gemeenten hebben bedacht; er bestaan enorme betalingsachterstanden aan jeugdbeschermingsinstellingen en aan vrijgevestigden; als gevolg hiervan voorziet eenderde van deze instellingen dit jaar problemen met de uitbetaling van loon en overige kosten; vele vrijgevestigden stoppen met jeugdzorg omdat ze het financieel niet langer kunnen bolwerken en gek worden van de enorme administratieve last die alle gemeentelijke bemoeienis met zich mee brengt. Wie oplette zag het al heel lang aankomen. Staatssecretaris Van Rijn wuifde echter keer op keer geroutineerd alle bezwaren weg en de Tweede Kamer liet hem daarmee wegkomen.

Begin april berichtte adviesbureau Andersson Elffers Felix dat gemeenten in de jeugdzorg grote tekorten verwachten, maar daarnaast ook in de zorg voor thuiswonende ouderen en in de werkbemiddeling voor arbeidsgehandicapten. Het rijk had de bezuinigingen op het sociale domein al ingeboekt voordat geldbesparende hervormingen in de zorg konden plaatsvinden. Bovendien laat onderzoek keer op keer zien dat hervormingen in de beginjaren geen geld opleveren maar juist meer kosten. Bekend voorbeeld hierbij is Denemarken. Instellingen en gemeenten worstelen sinds de invoering van de transitie met de wil om er iets van te maken en de grenzen die het Rijk daarbij vanaf de start heeft opgelegd. Soms werd gewezen op de ervaringen in Denemarken maar er werd niets van geleerd.

In dezelfde periode sloeg de Kindertelefoon alarm, omdat eigenlijk vanaf 2015 maar in elk geval vanaf 2018 elke gemeente afzonderlijk een bijdrage aan deze anonieme, bovenregionale voorziening zou moeten gaan leveren. De Kindertelefoon voorzag op grond van de gesprekken in de afgelopen jaren dat ze er met talloze gemeenten niet uit zou komen. Bijna 80% van de gemeenten wilde bovendien een landelijke regeling en in dat licht besloot Van Rijn de financiering dan toch maar landelijk te regelen. Recentralisatie!

En op dit moment melden de kinder- en jeugdpsychiaters zich bij de staatssecretaris. Het water staat hen en vooral hun jonge patienten aan de lippen. Afdelingen voor kinder- en jeugdpsychiatrie van GGZ-instellingen moeten sluiten of het aantal bedden sterk reduceren, kinderen met zeer ernstige psychische problemen en stoornissen die eigenlijk direct zouden moeten worden geholpen, belanden maandenlang op wachtlijsten, zelfs crisisopvang voor de echt acute gevallen werkt inmiddels met wachtlijsten (zie NRC-Handelsblad 7 juni). De kinder- en jeugdpsychiaters en vele anderen, die werken in de jeugd-GGZ of daar als client of ouder of anderzins bij betrokken zijn, hebben zich al ver voor de decentralisatie met goede argumenten verzet tegen het losmaken van de jeugd-GGZ van de GGZ voor 18 jaar en ouder en het feit dat hun professionele bemoeienis sinds 2015 onder de verantwoordelijkheid van de gemeente, dat wil zeggen de verantwoordelijkheid van 388 Nederlandse gemeenten, valt. Op 8 juni debatteert de Kamer over de zich opstapelende zorgen om de jeugdzorg met de staatssecretaris. De wens van de kinder- en jeugdpsychiaters is duidelijk: terug naar de situatie van voor 2015, toen de jeugd-GGZ onder de zorgverzekeraar viel. Recentraliseren naar het voorbeeld van de Kindertelefoon! Om te redden wat er nog te redden valt.

12 jarige weigert chemo

 13 mei 2017

Er is veel media-aandacht voor de rechtzaak over een 12-jarige die een mogelijk cruciale medische behandeling weigert. Voor een goed begrip is het van belang om te kijken naar wat hierover in de Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO) staat. De WGBO stelt namelijk dat een medische behandeling van een kind tussen 12 en 16 jaar behalve toestemming van de ouders of voogd ook toestemming van het kind zelf vereist, tenzij het kind wilsonbekwaam wordt geacht. Van belang is vooral het feit dat de wet uitdrukkelijk stelt, zoals ik in eerdere blogs en in Rotjeugd en PiP schreef, dat in geval het kind tegen de wens van de ouders ingaat en daar naar het oordeel van de arts weloverwogen aan vast houdt, de stem van het kind uiteindelijk de doorslag dient te geven. Continue reading

Het belang van de rechtsstaat kan moeilijk worden overschat

6 mei 2017

‘Ons rechtssysteem is kostbaar, levert niet wat mensen nodig hebben, en is soms ronduit schadelijk. Dat ligt niet aan de spelers, maar aan het spel en strakke, verouderde spelregels.’ Zo begint de samenvatting van het recente rapport van het Haagse instituut voor innovatie van het recht (HiiL), dat in de media nogal wat aandacht kreeg. HiiL stelt dat onze procedures voor alledaagse problemen zoals burenoverlast, ontslag en scheiding vaak geen goede oplossing bieden. En elk jaar komen er vele onopgeloste problemen bij. Volgens HiiL zijn de bestaande regels hopeloos verouderd en moeten zij radicaal worden vervangen. Het rapport eindigt dan ook met een hoofdstuk getiteld ‘Alles veranderen’. Continue reading

Gemeentelijke weigering jeugdzorg door rechter afgewezen

2 mei 2017

Een meisje met psychische problemen in Steenwijkerland kreeg voor de invoering van de Jeugdwet wekelijks vier a zeven uur begeleiding via Bureau Jeugzorg. De nieuwe wet maakte de gemeente Steenwijkerland zoals overal elders in het land verantwoordelijk voor deze hulp en zo’n intensieve begeleiding betekent een hoge kostenpost voor de gemeente. Omdat de transitie van de jeugdzorg naar de gemeenten ook nog eens gepaard ging met een majeure bezuiniging, gaan de gemeenten – zeker de kleine en middelgrote gemeenten – uiteraard uiterst terughoudend om met aanvragen voor (continuering van) dure zorg. Ze weten zich daarbij gesteund door de gedachte achter de transitie, dat er al te gemakkelijk gebruik wordt gemaakt van (dure) professionele hulp en dat mensen moeten worden gestimuleerd meer problemen op ‘eigen kracht’ op te lossen, door zelf of in het netwerk van familie of buren oplossingen te zoeken. Vanuit die gedachte vroeg de gemeente aan het plaatselijke Centrum Jeugd en Gezin of die dure hulp voor dit meisje wel echt noodzakelijk was. Het centrum meende dat dit onnodig was: haar moeder kon die taak wel overnemen. Continue reading

De rol van de jeugdofficier in de 21e eeuw

28 april 2017

Het is zonneklaar dat de rechtvaardiging van een apart jeugdstrafrecht is gelegen in de beperkte verantwoordelijkheid van de minderjarige. Veel minder vanzelfsprekend maar minstens zo belangrijk is het inzicht dat de kern van het jeugdstrafrecht gegeven dit uitgangspunt ligt in de pedagogische inzet of ambitie ervan. De kern van een apart jeugdstrafrecht zit ‘m niet zozeer in het pakket aan specifieke sancties (en de correcte en weloverwogen, goed geïnformeerde toepassing daarvan), al is hun bestaan volstrekt onmisbaar om tot een verantwoorde pedagogische inzet van sancties te kunnen komen. De kern zit ‘m in de aparte strafrechtelijke procedure, met uitdrukkelijk appèl op de zich ontwikkelende verantwoordelijkheid van de minderjarige en met eveneens uitdrukkelijke verantwoording van de eventueel op te leggen sanctie (dan wel het achterwege blijven daarvan) naar de mate van verantwoordelijkheid van de minderjarige. Continue reading

Ook minderjarigen onttrekken zich aan detentie

24 april 2017

Midden 2015 waren ruim 11.000 personen die waren veroordeeld tot een gevangenisstraf voortvluchtig. 2 op de 7 van de degenen die door de rechter tot detentie waren veroordeeld bleken dat jaar ‘onvindbaar’. Dit probleem van de voortvluchtigen is al enkele jaren onderwerp van politiek debat, maar er was weinig zicht op wie deze personen zijn en hoe ze het klaarspelen om uit handen van de politie te blijven. Het rapport De onvindbaren, dat op 20 april werd gepubliceerd, beoogt daar nader licht op te werpen. Continue reading

Voorbeeldig initiatief vrijwillige anticonceptie

13 april 2017

Connie Rijlaarsdam heeft de titel ‘Meest invloedrijke persoon in de publieke gezondheid 2016’ gekregen. Dat werd op woensdag 12 april bekend tijdens het avondprogramma van het Nationaal Nationaal Congres Volksgezondheid. Connie is verpleegkundig specialist bij de GGD Hart voor Brabant. Zij ontwikkelde het programma ‘Anticonceptie bij kwetsbare ouders’. Ontstaan vanuit haar ervaring in de praktijk met als doel hen op vrijwillige basis te helpen om in deze fase van hun leven géén kind te krijgen. Continue reading

De media en de vechtpartij in Arnhem

9 april 2017

Wie na een vechtpartij als eerste naar de politie stapt om aangifte van mishandeling te doen creëert daarmee een enorm voordeel. Diegene wordt namelijk vanaf dat moment beschouwd als slachtoffer, onverschillig de feitelijke toedracht. Bij minderjarigen zijn het doorgaans de ouders die zorgen dat hun kind aangifte doet, omdat een mooi nieuw jack is gescheurd, de scooter is beschadigd, fysiek letsel is toegebracht, of omdat zij zich beledigd voelen. Op zitting wordt soms pas na lang aandringen van de tegenpartij duidelijk dat helemaal niet helder is wie er begonnen is en of er wel sprake is van een slachtoffer en een dader. Vaak waren beide partijen te dronken of stoned om zich goed te herinneren wat er precies is gebeurd. Iedere strafrechtadvocaat weet dit, zeker als hij bekend is met jeugdstrafzaken, en ervaren (jeugd)officieren en politieagenten weten dit net zo goed. Ik heb meerdere malen meegemaakt dat tijdens een gesprek tussen ‘slachtoffer’ en ‘dader’ stap voor stap duidelijk werd dat de rolverdeling in feite omgekeerd lag en dat de ‘dader’ alleen in die rol terecht was gekomen, omdat hij niet meteen naar de politie was gestapt. Continue reading

Herbezinning op screening kindermishandeling noodzakelijk

20 maart 2017

Een eeuw geleden brachten de Kinderwetten cruciale verbeteringen voor het verwaarloosde en het delinquente kind. Historici hebben er echter op gewezen dat onder de voorstanders een enorm wantrouwen tegen de ouders heerste. Zo schreef de auteur van de Kinderwetten, dat er in het hele land streken waren waar ‘nagenoeg alle ouders te ontheffen en te ontzetten zouden zijn.’ Decennialang was uitgangspunt dat de band tussen ouders en kind zo grondig mogelijk verbroken moest blijven, omdat men het gezin als bron van de ondergang van de kinderen zag. Pas halverwege de vorige eeuw begon het besef door te dringen dat het contact tussen ouders en kind veelal eerder verbeterd diende te worden dan verbroken, in het belang van het kind. En geleidelijk aan drong het besef door dat ouders rechten hebben, niet als goede ouders, maar als ouders van hun kind. Tenzij aannemelijk is dat zij hun kind ernstige schade (dreigen te) berokkenen. Continue reading

Regenboog Stembusakkoord maakt belang kind ondergeschikt aan rechten ouders

9 maart 2017

In het veld, onder kinderrechters, familierechtadvocaten, mediators en opvoedkundigen is iedereen doordrongen van het inzicht dat vele kinderen de dupe worden van complexe, langdurige echtscheidingsprocedures. Ex-partners bijten zich in zo’n geval vast in hun eigen gelijk en verliezen het belang van het kind volledig uit het oog. Van alle kanten worden inmiddels oplossingen voor deze breed gesignaleerde problematiek aangedragen. Eind vorig jaar werden honderden voorstellen voor een zogeheten Divorce Challenge geselecteerd. De kinderrechters kondigden aan dat zij de vechtscheiding gecoordineerd gaan aanpakken. Continue reading